Mijn vader groeide op in de jaren vijftig. Hij vertelde weleens over stroomstoringen die dagen konden duren. Over kaarsen op tafel, petroleum kacheltjes, transistorradio's. Verhalen uit een ander tijdperk, dacht ik altijd. Een verleden waarin we niet meer leefden.
Tot 23 januari 2025. Een donderdag. Niets bijzonders aan die dag, totdat om 17:43 het licht uitging.
De Eerste Minuten: Irritatie
Aanvankelijk irritatie. Midden in een e-mail. De pc uitgegaan. De wifi-router donker. Geen internet. Ik keek naar buiten. De hele straat was donker. De straatverlichting uit. Auto's stopten omdat verkeerslichten niet meer werkten.
"Vijf minuten," dacht ik. "Ze hebben het zo opgelost."
De kinderen vonden het aanvankelijk spannend. Kaarsjes aan. Iedereen bij elkaar in de woonkamer. Bijna gezellig. Een onverwacht avontuur in ons anders zo voorspelbare leven.
Na een uur was de stemming omgeslagen. Telefoons raakten leeg. Geen oplader. De verwarming die stilstond maakte de woonkamer merkbaar kouder. De kinderen hadden honger, maar de inductieplaat deed het niet. De koelkast begon al te ontdooien.
Het Besef: Kwetsbaarheid
Rond 19:00 begon het te dagen. Dit was niet iets van vijf minuten. Dit was serieus. Ik checkte sociale media op mijn snel leeglopen telefoon. Heel Amsterdam-Noord zonder stroom. Oorzaak onbekend. Herstel onbekend.
Dat was het moment waarop ik besefte hoe fragiel ons moderne leven is. Alles hangt aan die ene draad. Letterlijk. De draad die stroom aanvoert. Zonder die draad werkt niets. En ik bedoel niets.
De verwarming niet. De kookplaat niet. Het internet niet. De tv niet. Telefoons raken leeg. De koelkast warmt op. De diepvries ontdooit. Elektrische auto's laden niet. Rolluiken gaan niet open of dicht. Het koffiezetapparaat werkt niet. De magnetron niet. De wasmachine niet.
We hebben een compleet geëlectrificeerd leven gebouwd. Elke functie, elke service, elk apparaat is afhankelijk van die continue stroom elektronen. En we hebben nooit stilgestaan bij wat gebeurt als die stroom er niet is.
De Nacht: Inventarisatie
Die nacht was lang. We sliepen slecht. Niet alleen door de kou – de slaapkamer koelde snel af naar veertien graden – maar door het besef van kwetsbaarheid. Geluiden in de straat. Mensen die hun huis uit kwamen, op zoek naar een plek met stroom. Sirenes van de hulpdiensten die ook zonder verkeerslichten moesten navigeren.
Mijn vrouw maakte 's ochtends vroeg de balans op. De diepvries was zestien uur zonder stroom geweest. Alles bedorven. Vierhonderd euro aan voedsel. De koelkast nog te redden als we snel handelden. We aten yoghurt en kaas bij het ontbijt, bang dat het anders verloren zou gaan.
Werken was onmogelijk. Mijn laptop was leeg. Geen internet. Klanten die belden naar een telefoon die dreigde uit te gaan. Afspraken die ik niet kon nakomen. Een deadline die ik zou missen.
De kinderen konden niet naar school. De scholen waren gesloten. Geen verwarming, geen verlichting, geen systemen. Een hele dag thuisonderwijs gemist. Voor examenleerlingen een probleem.
Het Herstel: Opluchting en Reflectie
Om 11:23 de volgende dag kwam de stroom terug. Het moment dat overal in huis tegelijk lampjes gingen branden, apparaten weer tot leven kwamen, de koelkast zijn vertrouwde gebrom hervatte. Opluchting. Enorme opluchting.
Maar ook vragen. Wat als het langer geduurd had? Wat als het in de winter was geweest, met temperaturen onder nul? Wat als mijn vrouw niet op batterijen rijdende medische apparatuur nodig had? Wat als we een baby hadden gehad die flesvoeding nodig had en we die niet konden verwarmen?
En de belangrijkste vraag: waarom waren wij zo machteloos?
De Buren Die Wél Voorbereid Waren
Twee huizen verderop woont het gezin Vermeulen. Hun lichten brandden die hele nacht. Ik zag het pas 's ochtends echt. Terwijl de hele straat donker was, brandde bij hen licht. Hun verwarming draaide. Hun wifi-router werkte.
"Thuisbatterij," legde meneer Vermeulen later uit. "Geïnstalleerd toen we vorig jaar zonnepanelen namen. Vooral voor de duurzaamheid, dacht ik toen. Maar gisteravond realiseerde ik me de echte waarde."
Hun batterij had het huis vierentwintig uur van stroom voorzien. Niet oneindig, maar genoeg. Genoeg om te overbruggen. Genoeg om niet machteloos te zijn. Genoeg om basisfuncties te behouden.
Ze hadden warm gegeten. De kinderen hadden hun huiswerk af kunnen maken. Meneer Vermeulen had kunnen doorwerken. Hun diepvries was niet ontdooid. Ze hadden hun telefoons kunnen opladen. Ze hadden zelfs de buren koffie aangeboden.
Het verschil tussen hun situatie en die van ons was niet rijkdom of geluk. Het was voorbereiding. Ze hadden nagedacht over 'wat als'. Ze hadden zich kwetsbaar gerealiseerd. En ze hadden gehandeld.
De Veranderde Werkelijkheid
Dat incident was geen uitzondering. De maand daarna viel twee keer de stroom uit. Kortere onderbrekingen, maar niettemin verstorend. Het patroon wordt duidelijk: ons stroomnet is kwetsbaar geworden.
Dat komt niet door nalatigheid of incompetentie. Het komt door de snelheid van verandering. Ons net werd gebouwd voor een stabiel, voorspelbaar energieverbruik. Nu hebben we piekvragen door elektrisch rijden en verwarmen. We hebben schommelende aanvoer door wind en zon. We hebben een infrastructuur die achterblijft bij de vraag.
En het wordt niet beter voordat het beter wordt. De komende jaren zal de druk op het net alleen maar toenemen. Meer elektrische auto's. Meer warmtepompen. Meer schommelingen. Experts waarschuwen voor een toename van netinstabiliteit.
Stroomstoringen werden iets van het verleden. Ze worden weer iets van het heden. En waarschijnlijk van de toekomst.
De Beslissing
Drie weken na die stroomuitval zat ik met een installateur aan de keukentafel. Offertes voor een thuisbatterij. We spraken over capaciteit, merken, kosten. Maar eigenlijk waren die details niet waar het om draaide.
Het draaide om een fundamentele vraag: willen we weer machteloos zijn als het de volgende keer gebeurt? Want dat het weer zou gebeuren, dat wist ik inmiddels zeker.
Mijn vrouw had de berekening gemaakt. Terugverdientijd vijftien jaar. "Slecht rendement," zei ze. Toen zweeg ze even. "Maar wat is het waard om die zekerheid te hebben?"
De installateur vertelde over klanten die hem belden na een stroomstoring. Mensen die emotioneel waren. Niet boos, maar geraakt. Geraakt door het besef hoe afhankelijk ze waren. Hoe kwetsbaar. Ze wilden niet dat het nog eens gebeurde.
Meer Dan Geld
De thuisbatterij werd vorige maand geïnstalleerd. Een grijs kastje in de meterkast. Onopvallend. Maar elke keer dat ik erlangs loop, geeft het een gevoel van rust.
Twee weken geleden was er weer een korte storing. Netcongestie, meldde de netbeheerder later. Duurde drie uur. Bij ons ging het licht niet uit. De overgang was naadloos. De batterij nam het over. Het leven ging gewoon door.
De kinderen merkten het niet eens. Mijn vrouw werkte door. Ik liep naar het raam en zag de buren in het donker. Ik voelde geen voldoening, maar wel dankbaarheid. Dankbaarheid dat we hadden vooruitgedacht. Dat we niet hadden gewacht tot het te laat was.
De Waarde van Zekerheid
Als mensen vragen of de thuisbatterij het waard is, weet ik niet meteen wat te antwoorden. Financieel? Misschien niet volgens de spreadsheet. Maar financiële modellen meten niet alles.
Ze meten niet de waarde van doorslapen wanneer buren wakker worden van sirenes. Ze meten niet de rust van weten dat je werk kunt voortzetten tijdens een storing. Ze meten niet de zekerheid dat je gezin veilig en warm blijft wanneer het net faalt.
Ze meten niet het verschil tussen machteloos toekijken en voorbereid zijn. Tussen afhankelijk zijn en zelfredzaam. Tussen hopen dat het goed gaat en weten dat je het redt.
Mijn vader vertelde over stroomstoringen uit een ander tijdperk. Ik vertel mijn kinderen over de stroomstoring van januari 2025. Maar ik vertel er ook bij hoe we besloten om voorbereid te zijn. Hoe we kozen voor zekerheid in onzekere tijden.
Dat is de waarde die geen spreadsheet kan berekenen. En voor mij is die waarde onbetaalbaar. Begin vandaag met je BTW-teruggave aanvraag en investeer in de zekerheid van je gezin.